نخل چیست ؟ و نخل گردانی نشانه چه چیزی است ؟

نخل چیست ؟ و نخل گردانی نشانه چه چیزی است ؟

از جمله مراسم عزاداری که با وسعت زیادی، در نقاط مختلف ایران و با تاثیر از شرایط فرهنگی و اقلیمی خاص آن مناطق، به اجرا درمی آید، مراسم "نخل برداری" و یا "نخل گردانی" است، که با "مفهوم تشییع پیکر مقدس سید الشهدا (ع) در روز عاشورا برپا می شود." و به گفته محمد ابوالفضلی که در خصوص این آئین مطالعاتی داشته¬اند:" به نظر می¬رشد عمومیت این مراسم و شهرت نخل در سرتاسر ایران از سایر رسوم و نشانه ها، بیشتر است و با توجه به مشاهدات و مطالعات، در اغلب نقاط ایران می¬توان گفت که مردم اغلب نقاط ایران یا نخل دارند و یا آن را می¬شناسند"

مراسم نخل برداری از ویژگیهای منحصر به فرد مراسم محرم و عزاداری در روستای باغملک محسوب می شود که با همکاری  و همیاری گوناگون اهالی در تمام مراحل تزئین و عَلَم کردن آن و حمل آن در روز عاشورا و ... برگزار می گردد .

در خصوص ارائه تعریفی جامع و مانع از نخل ، باید گفت به دلیل تشابه نخل، حجله، چلچراغ عزا، و تابوت محدوده معنایی نخل نامشخص می باشد ولی با این وجود، تعاریف مختلفی در معرفی نخل آمده است که در اینجا به برخی از آن اشاره می کنیم:

مطمئنا، نخل ، در وهله نخست،  برای هر شنونده ای یادآور و تداعی کننده درخت خرما می باشد. "شاید مهم¬ترین رواج این نام و رسم، این باشد که در روایات و اعتقادات مردم، پیکر مقدس امام حسین (ع)، بر روی شاخه¬های درخت خرما قرار گرفته و به محل دفن حمل شده است

هرچند صاحبنظران دیگری همچون دکتر اسلامی ندوشن نخل را بی شباهت به درخت نخل دانسته و  بر این عقیده می باشد که :" با آنکه نخل شباهتی بر درخت نخل خرما ندارد، آن را به نام این درخت می¬نامند. شاید به علت آنکه اصلش از جنوب غربی و بین¬النهرین است. نخل شباهت بسیاری به درخت سرو دارد و سرو در فرهنگ عامه یعنی جاودانگی و رشادت و زندگی اخروی و آزادگی که یادآور روحیات و خصایص امام حسین (ع) است.

 

"نخل، یک سازه چوبی است که قسمت جلو و عقب آن از قطعات کوچک چوب به شکل نخلی بزرگ و شبکه، شبکه ساخته شده و وسط آن با چوب اسکلت بندی شده است. برای پایه¬های آن، چهار قطعه چوب به صورت عمودی در چهار طرف و برای بلند کردن آن چند قطعه چوب به صورت افقی تعبیه شده است و بر روی آنها پارچه مشکی و نیز یک سازه چوبی به شکل سرو در جلو و عقب نصب می کنند." و هر کدام از عناصر به کار برده شده در نخل را نمادی از یک حادثه و متعلق به شخص خاصی در حادثه کربلا دانسته و در توضیح آن می نویسد:

1-     چوب نخل به عنوان جنازه سید الشهدا (ع)

2-     سیاه پوش کردن، به عنوان پارچه سیاه روی جنازه

3-     سرو نخل، به عنوان قد و قامت علی اکبر (ع)

4-     علمهایی که بر نخل بسته می شود به عنوان علمدار امام حسین (ع)

5-     پارچه های زینتی که بر نخل می بندند به عنوان حجله حضرت قاسم (ع)

6-     زنگهایی که قدیم می بستند به عنوان زنگ کاروان امام حسین (ع)

7-     عزادارانی که نخل را برمی دارند به عنوان تشییع کنندگان

8-     سرطوق بالای نخل به عنوان کاکُل علی اکبر (ع)

لطفا دیگر عکسها را در ادامه مطلب ببینید

ادامه نوشته

مراسم دهه اول محرم در روستای باغملک

مراسم دهه اول محرم در روستای باغملک

ای قوم، در این عزا بگریید                           برکشتهٔ کربلا بگریید

اشک از پی چیست؟ تا بریزید                    چشم از پی چیست؟ تا بگریید

 

آداب و رسوم عزاداری محرم از جمله پدیده­های فرهنگی است که با حفظ عناصر اصلی، به زیور خلاقیت­های اجتماعی و فرهنگی و اقلیمی جوامع و مناطق مختلف آراسته شده و اگر چه دارای مضامین  واحدی می باشد اما به تبع اختلافات اقلیمی و حوزه­های فرهنگی، با نمودهای مختلفی، پا به عرصه ظهور گذاشته و بر جذابیت هر چه بیشتر خود ، دامنه می زند.

در روستای باغملک نیز به مانند دیگر نقاط ایران در دهه اول محرم مراسم عزاداری برای شهدای کریلا برگزار می شود که گوشه ای از این مراسم به شرح زیر است .

1 . مراسم سینه زنی و نوحه خوانی که هر شب در حسینیه باغملک برگزار می شود .

2 . مراسم شبیه خوانی که هر شب  در حسینیه برگزار می شود.

3. مراسم شیر خوارگان حسینی به یاد بود حضرت علی اصغر در روز هفتم محرم.

4 .  مراسم حضور در گلزار شهدا که در قالب دسته سینه زنی و زنجیر زنی از حسینه روستا شروع  و عزاداران به سمت گلزار شهدا حرکت می کنند و سپس در کنار گلزار شهدا زیارت عاشورا خوانده می شود.

5. بر اساس یک رسم قدیمی در روز تاسوعا و عاشورا ی حسینی  یکی از پرشورترین و زیبا ترین مراسم های عزاداری  ( که در منطقه و حتی به جرات می توان گفت در استان بی نظیر است ) در روستای باغملک و روستای اراضی برگزار می شود و از دیگر نقاط استان به ویژه شهر اصفهان برای شرکت در این مراسم عزاداری به این دو روستا سفر می کنند و چندین مرتبه هم از شبکه استانی اصفهان این مراسم پخش شده است .

 از جمله این مراسم دسته‌ عزاداری است که در آن عزاداران به سینه زنی و زنجیر زنی می‌پردازند و با خود علامت و علم حمل می‌کنند. از دیگر مراسم این روز نخل گردانی است که با مفهوم تشییع پیکر مقدس سید الشهدا (ع) می باشد در روز  تاسوعا و عاشورا برپا می­شود .

در روز عاشورا دسته عزاداری از روستای اراضی به سمت روستای باغملک  ( که در حدود سه کیلو متری اراضی قرار دارد ) حرکت می کند و در راه به سینه زنی و زنجیر زنی می پردازند و پس از انکه دسته عزاداری  به روستای باغملک رسید در ورودی روستا در طی مراسم خاصی که به مراسم " سلام " معروف است مورد استقبال مردم روستای باغملک قرار می گیرند و سپس به همراه یکدیگر با سینه زنی و زنجیر زنی به سمت گلزار شهدا روستای باغملک حرکت می کنند و پس از خواندن فاتحه برای شهدا و اموات روستا به سمت حسینیه حرکت می کنند و در محل حسینیه تا اذان ظهر به عزاداری برای سیدالشهدا و یارانش می پردازند و سپس در حسینیه به یاد نماز ظهر عاشور به اقامه نماز ظهر می پردازند و پس از آن در اتاقهای حسینیه که به " دکه " معروف می باشند می نشینند که هر دکه متعلق به چند خانواده روستا می باشد.

رسم دیگری که برای روز عاشورا در روستای باغملک وجود دارد به این شکل است که مردم باغملک برای پذیرایی از عزاداران  حسینی نذرهایی را در منزل خود آماده کرده به حسینیه می آورند و مراسم نهار هم شکل خاصی دارد و بسیار زیبا می باشد . در زمان نهار که بعد از نماز ظهر است درب حسینیه بسته می شود و تمام افرادی که نهار را به حسینیه آورده اند پشت درب حسینیه جمع می شوند و همگی بر حضرت محمد و آل محمد صلوات می فرستند و یزید و یزیدیان را لعنت می کنند . این بستن درب بدلیل این است که تمام مردم روستا ، چه کسانی که منزل شان نزدیک حسینیه است و هم کسانی که دور از حسینیه هستند با هم وارد حسینیه شوند . در زمان مشخص شده درب باز می شود و نذرهای هر خانواده به کسانی که داخل دکه آن خانواده نشسته اند داده می شود .

در بعد از ظهر عاشورا هم زیارت عاشورا خوانده می شود و سپس مراسم شبیه خوانی امام حسین (ع) برگزار می شود .

در روز تاسوعا هم مراسمی شبیه به مراسم روز عاشورا برگزار می شود با این تفاوت که مردم باغملک میهمان مردم روستای اراضی هستند .